Türkçe Tümce Çözümlemede Vektör Yaklaşımı

Abstract

Tümcenin anlamsal ve dilbilgisi açısından çözümlenmesi Doğal Dil İşleme (DDİ)’nin ana konulardan biridir. Çalışmamızda, tümcedeki temel dilbilgisi ve anlamsal yanlışları saptamak için yüklemi temel alan yeni bir yöntem önerilmektedir. Türkçe tümcede yüklem özne ve zaman bilgisi içerir. Ayrıca yüklem, o tümcenin hangi öbeklerden oluşabileceği konusunda da belirleyicidir. Örneğin, “büyümek” yüklemi tümce içinde nesne almazken, -de ekiyle biten dolaylı tümleç öbeğini alır. Yüklem ayrıca her bir öbeğin içereceği kavram hakkında da bilgi içermektedir. Örneğin “düşünmek” yüklemi insanlara özgüdür. Dolayısıyla özne olarak insan kavramıyla ilişkilidir. Bu saptamalardan yola çıkarak çalışmamızda, tümcelerin öbekleri bulunmuş; her bir öbeğin hangi kavramla ilişkili olduğu belirlenmiş ve tümcenin dilbilgisi çözümlemesini ve anlam çözümlemesini yapan bir model tasarlanmıştırThe grammatical and semantic analysis of the sentence is one of the main subjects of Natural Language Processing (NLP). In this paper, we present a novel method to detect basic grammatical and semantic disorders by concentrating on the predicate. In Turkish, the predicate includes information about the subject and tense. The predicate also helps identify the phrases which make up the sentence. For example, “büyümek” (to grow) does not take an object, but it can take a locative phrase ending with the suffix “-de”. The predicate is also informative about the semantic concept of a phrase. For example “düşünmek” (to think) is specifically an action performed by a human, so the subject will be related with the concept of a human. With these properties considered, a model has been designed to find phrases in a sentence, identify their relations to specific concepts, and analyze the sentences grammatically and semantically.