Lisansüstü tezlerde Ziya Gökalp - Danış, Muhammed Salim (Afyon Kocatepe Üniversitesi)
Türk düşünce hayatında en önemli isimlerden biri şüphesiz Ziya Gökalp’tir. Ziya Gökalp’in düşünceleri başta sosyoloji olmak üzere sosyal bilimlerin birçok alanında çalışmalara konu olmuş ve Türk düşüncesinde Ziya Gökalp başat bir konumda olmuştur. Sosyoloji kürsüsü 1914 yılında ilk kez Ziya Gökalp tarafından İstanbul Üniversitesi’nde kurulmuş ve Gökalp’in düşünceleri günümüze kadar güncelliğini koruyarak gelmiştir. Bu çalışmada, Ziya Gökalp üzerine yazılan lisansüstü tezler incelenecektir. İnceleme, Gökalp düşüncesinin hangi alanlar, hangi konular ekseninde ele alındığını konu edinecektir. Hangi dönemlerin, konuların baskın olduğu, Ziya Gökalp çalışmalarının hangi Üniversitelerde daha çok yapıldığı, yıllara göre çalışmalarda bir artış veya azalma meydana gelip gelmediği gibi sorular üzerinden Gökalp üzerine yazılan lisansüstü çalışmalar incelenecektir. Ziya Gökalp üzerine yazılmış Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı (YÖK) Tez veri tabanında bulunan yüz dört adet lisansüstü tez bulunmaktadır. 1977 – 2024 yılları arasında yayınlanan bu tezler, Sosyoloji, Tarih, Türk Dili ve Edebiyatı, Siyasal Bilimler, Felsefe, Din bilimleri ve Eğitim Bilimleri gibi çeşitli alanlarda ele alınmıştır. Gökalp Düşüncesi çeşitli alanlarda lisansüstü tezlere konu olsa da lisansüstü çalışmalar kapsamında en çok incelenen alan sosyoloji olmuştur. Bu durum Ziya Gökalp’in Türk sosyolojisinde önemli bir figür olduğu göstermekle birlikte Gökalp düşüncesinin literatürde güncelliğini koruduğunu da göstermektedir. Bu çalışmanın temel iddiası Ziya Gökalp düşüncesinin Türkiye’de güncelliğini koruduğunu ve sosyolojinin yanı sıra diğer bilim dallarında da çalışılmaya başlandığı göstermektir. Bunun yanı sıra Ziya Gökalp üzerine yapılan lisansüstü tezlerden hareketle, Türk sosyolojisine olan ilginin de devam ettiği de savunulmaktadır.

One of the most important names in Turkish intellectual life is undoubtedly Ziya Gökalp. Ziya Gökalp's thoughts have been the subject of studies in many fields of social sciences, especially sociology, and Ziya Gökalp has been in a dominant position in Turkish thought. The sociology department was first established by Ziya Gökalp at Istanbul University in 1914, and Gökalp's thoughts have remained relevant to the present day. This study will examine postgraduate theses written on Ziya Gökalp. The study will focus on which fields and topics Gökalp's thought has been addressed. Postgraduate studies written on Gökalp will be examined based on questions such as which periods and topics are dominant, which universities have conducted more Ziya Gökalp studies, and whether there has been an increase or decrease in studies over the years. There are one hundred four postgraduate theses written on Ziya Gökalp in the Council of Higher Education (YÖK) Thesis database. These theses, published between 1977 and 2024, were addressed in various fields such as Sociology, History, Turkish Language and Literature, Political Sciences, Philosophy, Religious Sciences and Educational Sciences. Although Gökalp's Thought has been the subject of postgraduate theses in various fields, the most studied field within the scope of postgraduate studies has been sociology. This situation shows that Ziya Gökalp is an important figure in Turkish sociology, and it also shows that Gökalp's thought maintains its relevance in the literature. The main claim of this study is to show that Ziya Gökalp's thought maintains its relevance in Turkey and that it has begun to be studied in other branches of science as well as sociology. In addition, based on postgraduate theses on Ziya Gökalp, it is argued that interest in Turkish sociology continues.
Ziya Gökalp in postgraduate theses
Keywords: Ziya Gökalp; Turkish Intellectual Life; Postgraduate Theses; Sociology