Kutadgu Bilig’de Kavramsal Metaforlar - ÇETİNKAYA, Bayram (My University, 2017)
11. yüzyılda Yûsuf Hâs Hâcib tarafından kaleme alınan Kutadgu Bilig, sahip olduğu söz varlığı ile Türkçenin Karahanlı dönemindeki kullanımına yönelik somut örnekler vermesi yanında dönemin kavram dünyası ile ilgili bilgileri de barındırmaktadır. Varlık, durum veya hareketler ile ilgili edinilen tecrübeler, toplumun farklı alanlardaki kavramlarla ilişki kurmasını sağlayabilmektedir. Özellikle karmaşık yapıya sahip, soyutluk arz eden kavramların bilinen, daha somut nitelikteki kavramlarla ilişkilendirilmesi, bu kavramların daha rahat anlamlandırılmasını sağlamaktadır. Kavramlar arası benzetmeye dayalı olarak kurulan bu ilişkiler, toplum zihninde kavramsal metaforları oluşturmaktadır. Araştırmacılar tarafından, düşünce sistemimizin doğal bir parçası olarak görülen kavramsal metaforlar, somut nitelik arz eden dildeki metaforik ifadeler içerisinde kendilerini hissettirirler. Dilde eşdizimsel yapılar içerisinde ve deyimlerde en iyi şekilde görebildiğimiz metaforik yapılar, toplumun kavramlara olan yaklaşımını ortaya koyması açısından öneme sahiptir. Bu çalışmada Kutadgu Bilig’deki deyimlerde yer alan metaforik yapılar sayesinde toplum zihninde varlığını hissettiğimiz kavramsal metaforlar tespit edilmeye ve toplumun kavramlara olan yaklaşımı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kavramsal Metaforlar, Deyim, Kutadgu Bilig.
The Conceptual Metaphors in Kutadgu Bilig
Kutadgu Bilig, was written by Yûsuf Hâs Hâcib in the 11th century, has a rich vocabulary and also comprise a lot of knowledge about cognitive map of it’s century. Experiences about things, situations, actions serve to associating concepts with different concepts. Particularly, associating abstract concepts with complex concepts with known, more concrete concepts provides a better realizing of these concepts. These relations, based on similarities, constitute conceptual metaphors in the public’s mind. The conceptual metaphors, seen by researchers as a natural part of human thought, manifest themselves in the concrete metaphorical expressions. The metaphors that can be easily seen in collocations and idioms are important in terms of revealing the concepts and approaches of the society. In this study, the conceptual metaphors has been identified based on the idioms in Kutadgu Bilig. And the society’s approach to the concepts has been tried to be revealed
Keywords: Kavramsal Metaforlar, Deyim, Kutadgu Bilig