Halkalı Yapıdaki Kaliks-crown Türevlerinin Sentezi ve Faz-transfer Reaksiyonlarında Kullanılması
Citation
Uysal Akkuş, Gülderen ve Emel Karaoğul Öz. "Halkalı Yapıdaki Kaliks-crown Türevlerinin Sentezi ve Faz-transfer Reaksiyonlarında Kullanılması." AKÜ Fen Bil. Dergisi 14, Sayı.1 (2014) : 1-11.Abstract
Bu çalışma, toksik metal katyonlar ve anyonlar için seçimli ekstraktant olan yeni halkalı yapıya sahip
kaliks-crown türevlerinin sentezlenmesini ve bu bileşiklerin sıvı-sıvı ekstraksiyon çalışmalarını
içermektedir. Sentezlenen bileşiklerin yapıları spektroskopik teknikler (FTIR, 1
H NMR, Kütle) ve element
analizi ile aydınlatıldı. Sentez çalışmalarında, literatürde belirtilen metodlardan yararlanarak 5,11,17,23-
tetra-ter-bütil-25,26,27,28-tetrahidroksikaliks[4]aren 1 sentezlendikten sonra, bu bileşik toluenli
ortamda alüminyum klorür beraberinde fenol ile etkileştirilerek p-köşesindeki ter-bütil grupları giderildi.
Daha sonra asetonitrilin çözücü olduğu ortamda K2CO3 beraberinde p-nitrobenzil bromür ile
etkileştirilerek bileşik (3) sentezlendi. Elde edilen 3 nolu bileşik Cs2CO3
’lü ortamda asetonitrilin çözücü
olarak kullanılmasıyla sırasıyla trietilenglikolditosilat ile etkileştirilerek 4 nolu bileşik, 1,8-ditosilato-3,6-
ditiyaoktan ile etkileştirilerek de 5 nolu bileşik elde edildi. Daha sonra 4 ve 5 nolu bileşiklerin
yapılarındaki NO2 grupları susuz etil asetat ve metanol karışımı içerisinde Raney-Ni ile hidrazin
beraberinde etkileştirilerek amino gruplarına indirgendi (6 ve 7). Elde edilen bu 6 ve 7 nolu bileşikler
ayrı ayrı susuz THF içerisinde piridin beraberinde adipoil klorür ile etkileştirilerek 8 ve 9 bileşikleri elde
edildi. Sentezlenen bileşiklerin iyon taşıma özelliklerini görmek için alkali (Li+
, Na+
, K+
ve Cs+
) ve geçiş
metallerinin (Ni2+
, Co2+
, Cu2+
, Cd2+
ve Hg2+
, Pb2+
) pikrat çözeltileri ve Cr2O7
= ile sıvı-sıvı ekstraksiyon
çalışmaları yapıldı. Ekstraksiyon çalışmalarından elde edilen sonuçlara göre 8 nolu bileşiğin Na metaline
karşı seçici olduğu görülürken 9 nolu bileşiğin özellikle Hg2+ katyonuna karşı seçici davrandığı
görülmektedir. Ayrıca değişik pH’larda dikromat anyon ekstraksiyon çalışmalarından 6 nolu bileşiğin
Na2Cr2O7
' ı büyük oranlarda sulu fazdan organik faza taşıdığı gözlendi This study comprises synthesis of calixcrown derivatives containing cyclic structure that are selective
extractants for toxic metal cations and their liquid-liquid extraction studies. Structures of these
compounds were characterized by spectroscopic techniques (FTIR, 1
H NMR, MAS) and elemental
analysis. Synthetic work was carried out according to the methods described in the literature. After the
synthesis of 5,11,17,23-tetra-ter-butyl-25,26,27,28-tetra-hydroxycalix[4]arene (1) ter-butyl groups on
the p-position were removed by treating this compound with phenol in toluene along with aluminum
chloride. Then compound 3 was obtained by treating compound 2 with p-nitrobenzyl bromide in
acetonitrile in the presence of K2CO3
. Compound 4 and 5 were obtained by reacting with compound 3
with triethyleneglycol ditosylate and 1,8-diptosylate-3,6-dithiaoctane respectively with Cs2CO3
in dry
acetonitrile. Then nitro groups of these compounds were reduced individually by treatment of these
compounds with Raney-Ni in the mixture of ethylacetate and methanol along with hydrazine (6 and 7).
The compound 6 and 7 were reacting with adipoylchloride along with pyridine in dry THF individually to
obtain compound 8 and 9. To view the ion transport properties of these compounds liquid-liquid
extraction studies were performed with alkali (Li+
, Na+
, K+
and Cs+
) transition metal (Ni2+, Co2+, Cu2+
,
Cd2+ and Hg2+ , Pb2+) cations and Cr2O7
=
anion. From the extraction data it has been concluded that the compound 8 is selective against Na metal, while the compound 9 is selective, especially against Hg2+
cation. Additionally It has been observed from the dichromate anion extraction studies that the
compound 6 transported large amounts of Na2Cr2O7 from aqueous phase into the organic phase.
Source
Fen Bilimleri DergisiVolume
14Issue
1Collections
- Cilt 14 : Sayı 1 [15]