Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde metin sadeleştirme üzerine yapılan çalışmalar üzerine bir inceleme

Abstract

Bu çalışma yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde metin sadeleştirme üzerine yapılan çalışmaları incelemek amacıyla hazırlanmıştır. Nitel bir araştırma olan bu çalışmada, doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Yapılan araştırmalarda 2011- 2021 yılları arasında metin sadeleştirme üzerine 33 lisansüstü tez ve 2 makale tespit edilmiştir. Bu çalışmada yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde metin sadeleştirme üzerine yapılan çalışmalar; yapıldığı yıl, yapıldığı üniversite, sadeleştirilen düzey, sadeleştirilen tür, sadeleştirmede ölçü olarak belirlenen kaynak, etkinlik hazırlama, sözlük hazırlama, uzman görüşü alınma, uygulanma ve hangi boyutta sadeleştirildiği başlıkları altında incelenmiştir. Araştırmalar sonucunda yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde metin sadeleştirme üzerine 20 farklı üniversitede lisansüstü tez hazırlandığı; Gazi Üniversitesi toplam 6 tezle 1. sırada yer alırken Necmettin Erbakan Üniversitesinin 4 tezle 2. sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Ayrıca A1 ile C1 arasında tüm düzeyler için sadeleştirme yapıldığı ve bazı çalışmaların A1-A2 ve B1-B2 gibi birden fazla düzeye yönelik olarak yapıldığı belirlenmiştir. B1 düzeyinde 40 sadeleştirme yüksek lisans, 10 sadeleştirme doktora tezi ve 1 sadeleştirme ise makale çalışması olarak yapılmış ve toplam 51 çalışmayla en fazla B1 düzeyinde sadeleştirme işlemi yapılmıştır. Sadeleştirme işlemi yapılan edebi türlere bakıldığında, hikâye türünde 76, fıkra türünde 15, destan ve masal türlerinde 10, roman türünde 5, mektup türünde 2 gezi yazısı, anı ve deneme türlerinde 1 (birer) adet sadeleştirme işleminin yapıldığı tespit edilmiştir.

This study was conducted to examine the studies on text-simplification in teaching Turkish as a foreign language. Document analysis method was used in this study being qualitative research. 33 postgraduate theses and 2 articles on text-simplification were determined between 2011 and 2021 in the conducted studies. The studies conducted on text-simplification in teaching Turkish as a foreign language were examined in this study under the titles of the year conducted, the university conducted, simplification level, simplification types, the resources determined as measure in the simplification, activity design, compiling a dictionary, getting an expert opinion, practice, and to what extent it was simplified. As a result of the research, it is determined that there are 20 universities where postgraduate theses were prepared on text-simplification on teaching Turkish as a foreign language, Gazi University is at the top of the list with 6 theses, and Necmettin Erbakan University is the second with 4 theses. Also, it is determined that simplification was conducted at all levels from A1 to C1, some studies were conducted at more than one levels like A1-A2 and B1-B2. 40 master’s theses, 10 doctoral theses, and 1 article on simplification, totally 51 studies, were conducted at B1 level at most. When the literary genres whichsimplification was conducted are examined, it is determined that simplification was carried out in 76 stories, 15 anecdotes, 10 tales and epics, 5 novels, 2 letters, 2 travel writing, 1 memoir, and 1 essay.