Spor merkezine giden kadınlarda egzersiz bağımlılığının psikolojik iyi oluş üzerindeki etkisi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, Afyonkarahisar il merkezinde faaliyet gösteren spor merkezlerine düzenli olarak devam eden kadınlarda egzersiz bağımlılığı düzeyleri ile psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışmada ayrıca, egzersiz bağımlılığı ve psikolojik iyi oluş düzeylerinin demografik özellikler (yaş, medeni durum, eğitim düzeyi, gelir durumu, meslek, çocuk sayısı) ve egzersiz alışkanlıkları (haftalık spor merkezine gitme sıklığı, günlük egzersiz süresi, spor geçmişi süresi) açısından farklılaşıp farklılaşmadığı değerlendirilmiştir. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeline göre tasarlanmıştır. Çalışma grubunu Afyonkarahisar il merkezindeki spor merkezlerine düzenli olarak devam eden kadınlar oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde Kişisel Bilgi Formu, Egzersiz Bağımlılığı Ölçeği ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler istatistik paket programı aracılığıyla analiz edilmiş; betimsel istatistikler, bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve basit doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Araştırma bulguları, egzersiz bağımlılığı ile psikolojik iyi oluş arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermiştir. Egzersiz davranışının sağlıklı sınırlar içinde sürdürülmesinin psikolojik iyi oluş ile pozitif yönde ilişkili olduğu; ancak bağımlılık düzeyine yaklaşan örüntülerde bu ilişkinin niteliğinin değişebildiği görülmüştür. Ayrıca bazı demografik değişkenler ile egzersiz alışkanlıklarına ilişkin değişkenlerin hem egzersiz bağımlılığı hem de psikolojik iyi oluş düzeyleri üzerinde anlamlı farklılıklar oluşturduğu belirlenmiştir. Regresyon analizi sonuçları, psikolojik iyi oluşun egzersiz bağımlılığını anlamlı düzeyde yordadığını ortaya koymuştur. Bu bulgu, egzersiz davranışının yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda psikolojik süreçlerle de yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Egzersizin bireyin öz-yeterlik, duygu düzenleme ve benlik algısı ile bağlantılı biçimde sürdürüldüğü; ancak aşırı ve kontrolsüz hale geldiğinde sosyal ve psikolojik işlevsellik üzerinde olumsuz sonuçlar doğurabileceği değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, spor merkezlerine devam eden kadınlarda egzersiz davranışının psikolojik iyi oluş ile çok boyutlu ve karmaşık bir ilişki içinde olduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda, spor merkezlerinde sağlıklı egzersiz alışkanlıklarını destekleyici ve riskli davranış örüntülerini erken dönemde belirleyici uygulamaların geliştirilmesi önerilmektedir. Kadınlara yönelik bilinçlendirme programları, psikolojik destek mekanizmaları ve antrenör eğitimleri, egzersizin sağlıklı sınırlar içinde sürdürülmesine katkı sağlayabilir.The aim of this study is to examine the relationship between exercise addiction levels and psychological well-being among women who regularly attend sports centers operating in the city center of Afyonkarahisar. In addition, the study evaluates whether exercise addiction and psychological well-being levels differ in terms of demographic characteristics (age, marital status, education level, income level, occupation, number of children) and exercise habits (weekly frequency of attending the sports center, average daily exercise duration, and length of sports history). The research was designed according to the relational survey model, one of the quantitative research methods. The study group consists of women who regularly attend sports centers in the city center of Afyonkarahisar. During the data collection process, a Personal Information Form, the Exercise Addiction Scale, and the Psychological Well-Being Scale were used. The obtained data were analyzed through a statistical package program; descriptive statistics, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson correlation analysis, and simple linear regression analysis were applied. The findings of the study revealed that there is a statistically significant relationship between exercise addiction and psychological well-being. It was observed that maintaining exercise behavior within healthy limits is positively associated with psychological well-being; however, as patterns approach the level of addiction, the nature of this relationship may change. Furthermore, certain demographic variables and exercise-related variables were found to create significant differences in both exercise addiction and psychological well-being levels. The results of the regression analysis indicated that psychological well-being significantly predicts exercise addiction. This finding demonstrates that exercise behavior is closely related not only to physical factors but also to psychological processes. Exercise is maintained in connection with individuals’ self-efficacy, emotion regulation, and self-perception; however, when it becomes excessive and uncontrolled, it may lead to negative consequences on social and psychological functioning. In conclusion, it was determined that exercise behavior among women attending sports centers has a multidimensional and complex relationship with psychological well-being. Accordingly, it is recommended to develop practices in sports centers that support healthy exercise habits and identify risky behavioral patterns at an early stage. Awareness programs for women, psychological support mechanisms, and trainer education may contribute to maintaining exercise within healthy boundaries.