Davranışsal ekonominin dijital tüketici davranışları üzerindeki etkisinin incelenmesi

Abstract

Dijital tüketici davranışlarını tam olarak anlayabilmek için, sadece kullanıcıların ne yaptığını değil, neden yaptığını da incelemek gerekir. Bu çalışma, davranışsal ekonomi kuramlarına dayalı olarak, özellikle kayıptan kaçınma, çerçeveleme etkisi, çapa etkisi ve fırsat kaçırma korkusunun (FOMO), Afyonkarahisar’daki Amazon ve Trendyol kullanıcılarının satın alma niyeti, memnuniyeti ve sadakati üzerindeki etkilerini araştırmayı hedeflemiştir. Araştırma, özellikle iPhone kullancılar ve alışverişi yapan kişiler üzerinde yoğunlaşmıştır. Daha önce yapılan çalışmalardan faydalanılarak bir teorik altyapı oluşturulmuş ve analiz bu çerçevede yapılmıştır. Veriler, Google Forms ile hazırlanan ve katılımcılara çevrim içi olarak ulaştırılan yapılandırılmış bir anketle toplanmış ve 102 geçerli yanıt elde edilmiştir. Toplanan veriler SmartPLS yazılımı kullanılarak, faktör analizi ve yol modelleme yöntemleriyle analiz edilmiştir. Bulgular, bireylerin dijital ortamdaki alışveriş davranışlarının psikolojik önyargılardan ciddi şekilde etkilendiğini göstermektedir. Özellikle kayıptan kaçınma ve FOMO, satın alma niyetini önemli ölçüde etkilerken; çerçeveleme ve çapa etkisi ise memnuniyet ve sadakat ile yakından ilişkili bulunmuştur. Bu sonuçlar, dijital alışveriş platformlarının sadece pasif araçlar olmadığını, aynı zamanda kullanıcıların kararlarını zihinsel süreçler yoluyla yönlendirebildiğini ortaya koymaktadır. Araştırma sonuçları, dijital pazarlama alanında çalışanlar için kullanıcı psikolojisine uygun stratejiler geliştirme konusunda fikir vermekte ve davranışsal ekonomi literatürüne dijital ticaret alanında katkı sağlamaktadır.

To truly understand digital consumer behavior, it’s essential to explore not only users’ actions but also the underlying reasons for those actions. This study explores the impact of behavioral economics principles, specifically loss aversion, framing effects, anchoring, and the fear of missing out (FOMO) on the purchasing intentions, satisfaction, and loyalty of Amazon and Trendyol users in Afyonkarahisar, focusing particularly on iPhone users. Based on previous studies, a theoretical framework was developed to guide the analysis. Data was collected through a structured survey distributed via Google Forms, resulting in 102 valid responses. The data were analyzed using SmartPLS, incorporating factor analysis and path modeling. The results indicate that psychological biases play a significant role in shaping online shopping behavior. In particular, loss aversion and FOMO had a notable influence on consumers’ intentions to purchase, while framing and anchoring were closely linked to their satisfaction and loyalty. These findings suggest that digital platforms are not neutral spaces; they actively influence consumer decisions through subtle cognitive effects. This study offers valuable guidance for digital marketers looking to boost engagement by aligning their platforms with users’ psychological tendencies. It also expands the field of behavioral economics by applying well-known decision-making biases to the context of modern e-commerce.