XIX. Yüzyılda Hakkâri’de Hıristiyan Bir Cemaat: Nesturiler (İdari, İktisadi ve Sosyal Durumları)

Abstract

Nesturiler, Kürt kabilelerinin de yoğun olarak bulundukları Osmanlı ve İran’ın sınır bölgelerinde yaşamaktaydılar. Yurt edindikleri bu bölgedeki coğrafi konumlarının yanı sıra fiziki şartların da olumsuzluğu yaşam tarzlarının yanı sıra Osmanlı Devleti ile olan ilişkilerini doğrudan etkilemiştir. Bu çalışmada, Osmanlı Devleti’nin dağlık Hakkâri bölgesinde yaşayan önemli bir dini azınlığı olan Nesturilerin XIX. yüzyıldaki idari iktisadi ve sosyal durumları ele alınmıştır. Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nden elde edilen, Erkân-ı Harb Kolağalarından Mehmet Ali Efendi’nin Nesturilerle ilişkin kaleme almış olduğu 1895/1896 tarihli Layihası ile bazı muhtelif belgeler bu çalışmanın çıkış noktasını oluşturmuştur.

Nestorians used to live in the region of Ottoman-Persian border where some Kurdish tribes intensively inhabited as well. The physical and geographical hardship in this region negatively affected their livelihood as well as their relations with the Ottoman Government. This paper examines 19th century administrative, economic and social state of affairs of the Nestorians who were an important religious minority and lived in Mountainous Hakkari region of Ottoman Empire. The 1895/1896 dated memorandum of Mehmet Ali Efendi who were a member of general staff in the Ottoman Army about Nestorians and some other miscellaneous documents kept in the Ottoman Archives were the starting points of this study.