Günümüz öznesinde yeni yabancılaşma biçimi olarak homo dijital ve rızanın yeniden üretimi

Abstract

Dijital enformasyon teknolojilerinin sebep olduğu değişimler, bireysel ve toplumsal anlamda farklı kavramsallaştırmalara ve tartışma biçimlerine olan ihtiyacı ortaya çıkarmıştır. Bu kavramsallaştırmalardan biri olan homo dijital, özneyi yeni tanımlama biçimlerinden biri olurken, buna bağlı olarak rızanın yeniden üretimi de günümüz öznesine dair bir diğer temel tartışmadır. Bu çalışma, modern özneyi düşünceye dayalı tartışmalar üzerinden konu alan Descartes’ten, tüketim ve performans olguları üzerinden tartışan Han’a kadar olan çalışmalar üzerinden ele alınmıştır. Sanayileşme ile birlikte bireyin emeğe yabancılaşması ile başlayan süreç, bugün dijital enformasyon teknolojileri ile birlikte öznede rızanın üretimini kolaylaştırmış ve bireyi kendine ve içinde yaşadığı topluma karşı da yabancılaştırmıştır. Çalışmada yabancılaşma, rıza üretimi ve homo dijital kavramlarının yanında ikna teknolojilerinin kavramsallaştırmalarından biri olan captology ve dijital dünyada değişen yönetim biçimlerinden biri olan ve rızanın yeni üretim biçimi olan enfokrasinin kavramsal analizi yapılmıştır. Çalışmanın temel amacı, modern dönem ile başlayan ve günümüzde de devam eden öznenin değişim biçimlerinin tarihsel serüvenini incelemek ve buradan hareketle dijitalleşmenin yabancılaşma ve rıza üretiminde nasıl etkili olduğunu anlamaya çalışmaktır. Araştırmanın sorusu ise araştırmanın amacına bağlı olarak dijital enformasyon teknolojilerinin günümüz öznesini rıza üretmede nasıl etkinleştirdiğini ve ayrıca yeni yabancılaşma biçimi olarak homo dijital kavramının günümüz öznesini nasıl tanımladığıdır. Son olarak çalışmanın yöntem ve yaklaşımı, literatüre bağlı olarak özneye dair modernizmdeki ilk tartışmalardan günümüzdeki tartışmalara değin bahsi geçen birtakım konuların karşılaştırmalı bir analizini yapmak ve tartışmayı kavramsal çözümleme üzerinden devam ettirmektir.

The changes brought about by digital information technologies have created a need for different conceptualizations and forms of discussion, both individually and socially. One of these conceptualizations, homo digital, offers a new way of defining the subject, and consequently, the reproduction of consent is another fundamental debate concerning the contemporary subject. This study examines the modern subject through the lens of works ranging from Descartes, who addressed it through thought-based discussions, to Han, who discussed it through the phenomena of consumption and performance. The process that began with industrialization, leading to the alienation of the individual from labor, has today, with digital information technologies, facilitated the production of consent in the subject, alienating the individual from themselves and the society in which they live. This study will conceptually analyze the concepts of alienation, consent production, and homo digital, as well as captology, a conceptualization of persuasion technologies, and enfocracy, a new form of consent production and one of the changing forms of governance in the digital world. The primary objective of this study is to investigate the historical evolution of the subject's changing forms, spanning the modern era to the present day, and to explore how digitalization influences the production of consent. The research question, depending on the study's purpose, is how digital information technologies empower the contemporary subject to produce consent, and also how the concept of homo digital, as a new form of alienation, defines the modern subject. Finally, the method and approach of this study is to conduct a comparative analysis of specific issues mentioned in the literature, from the earliest discussions on the subject in modernism to contemporary debates, and to continue the conversation through conceptual analysis.