Unesco gastronomi kenti kriterleri rehberliğinde gastronomi yönetim modeli geliştirilmesi: Afyonkarahisar örneği

Abstract

Gastronomi, günlük yaşantıdan profesyonel hayata, eğitimden boş zaman değerlendirmeye, televizyon programlarından festivallere kadar her alanda karşımıza çıkmaktadır. Gastronominin popüler olması UNESCO tarafından dikkate alınmış olmakla birlikte bu kapsamda yaratıcı şehirler ağı teması oluşturulmuş ve tüm dünyada gastronomi şehirleri seçilmeye başlanmıştır. Türkiye’den 3 şehrin olduğu listeye girebilmek için şehirlerarasında kıyasıya rekabet vardır. Yaratıcı şehirler ağına girmek kriterlerin yerine getirilmesi ve başvuru formunda gastronominin şehir için öneminin vurgulanması gerekmektedir. Bu kapsamda bu çalışmanın amacı UNESCO gastronomi kenti kriterleri rehberliğinde gastronomi yönetim modeli geliştirmektir. UNESCO yaratıcı şehirler ağına dâhil olan Afyonkarahisar’da gastronomi ile ilgili birimler evren olarak belirlenmiş olmakla birlikte bu birimlerin temsilcilerinin bulunduğu gastronomi il yürütme kurulu üyeleri örneklem olarak belirlenmiştir. Gastronomi il yürütme kurulu üyeleri ve gastronomi alanında bilgisinden yararlanılması gastronomi il yürütme kurulu tarafından önerilen ve araştırmacının kriterlerini sağlayan 19 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile 10.03.2022-10.11.2022 tarihleri arasında yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerin transkripsiyonu yapılarak elde edilen veriler bilgisayar programı aracılığı içerik analizine tabi tutulmuştur. Gastronomi yönetimi için; gastronomi ürünlerin tespit edilmesi, geleneksel gıda üretim metotlarının korunması, bilinçlendirme faaliyetlerinin yapılması, kamuoyu takdirine yapılan çalışmaların artırılması, gastronomi topluluklarının artması, toplulukların faaliyetlerinin artması, yerel tatların oluşturan etmenlerin araştırılması, geleneksel mutfağın korunması, geleneksel mutfağın yaygınlaştırılması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu kapsamda UNESCO standartları için kurumlararası iş birliği yapılması, gastronomi konusunda standartlaşma, ulusal ve uluslararası tanıtım yapılması ve anlatılması, bilinçlendirme ve eğitim faaliyetlerinin yapılması, gastronomi değerlerinin tanıtılması ve pazarlanması gerekliliği sonuçları tespit edilmiştir. Tespit edilen bu unsurların gerçekleştirilmesi için kurum ve kuruluşlara yönelik amaç ve yapılması gerekenleri içeren eylem planı ve UNESCO gastronomi kenti kriterleri rehberliğinde yönetim modeli önerisi hazırlanmıştır.

Gastronomy is prevalent in various aspects of life, ranging from daily routines to professional spheres, education, leisure, television programs, and festivals. The popularity of gastronomy has been acknowledged by UNESCO, leading to the establishment of the Creative Cities Network theme, focusing on gastronomy cities globally. There is fierce competition among cities in Turkey to be included in the list, which requires fulfilling specific criteria and emphasizing the significance of gastronomy in the city in the application form. In this context, the aim of this study is to develop a gastronomy management model under the guidance of UNESCO gastronomy city criteria.In Afyonkarahisar, a city included in the UNESCO Creative Cities Network for gastronomy, units related to gastronomy have been identified as the universe. Representatives of these units, comprising the members of the Gastronomy Province Executive Board, were selected as the sample. Semi-structured interviews were conducted with 19 participants recommended by the Gastronomy Province Executive Board, who met the researcher's criteria, between March 10, 2022, and November 10, 2022.The transcriptions of the interviews were subjected to content analysis through computer programs. The necessity for gastronomy management involves identifying gastronomic products, preserving traditional food production methods, conducting awareness activities, increasing efforts for public appreciation, growing gastronomy communities, enhancing community activities, researching factors contributing to local flavors, preserving and promoting traditional cuisine.Within this context, the study identifies the need for inter-agency cooperation for UNESCO standards, standardization in gastronomy, national and international promotion, awareness and educational activities, and the promotion and marketing of gastronomic values. In order to realize these identified elements, an action plan containing the goals and what needs to be done for institutions and organizations and a management model proposal have been prepared under the guidance of UNESCO gastronomy city criteria.