İsmet Paşa’nın 1932 Sovyet Rusya Ziyareti

Abstract

Bu araştırmanın konusu İsmet Paşa’nın Mayıs 1932’de gerçekleştirdiği Sovyet Rusya ziyaretidir. Araştırmada ziyaretin nedenleri, ziyaret programı ve görüşmeler, ziyaretin sonuçları üzerinde durulmuştur. Bu kritik ziyaretin görüşmeler yönüyle perde arkasının ve mevcut literatürde sonuçları arasında belirtilmeyen hususlarının ortaya konulması araştırmanın başlıca amacıdır. Ayrıca Türk tarafının ziyaretin sonucu olarak ilişkilerin yoğunlaşmasına nasıl bir anlam yüklediğinin ortaya konulması da çalışmanın bir diğer amacıdır. Araştırma ile ilgili verilerin büyük kısmı ziyaretin günü gününe takip edilerek paylaşıldığı Akşam ve Cumhuriyet gazeteleri sayılarından elde edilmiştir. Bunun yanında konu hakkında yazılmış telif-tetkik ve hatırat türü eserlerle sınırlı da olsa Başbakanlık Cumhuriyet Arşivindeki belgelerden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda, ziyaret sırasında Türkiye’nin Balkan Paktı Projesi ve Milletler Cemiyetine üye olma çabaları hakkında Sovyetlere daha önce verdiği taahhütlere bağlı kalacağı ve dostane ilişkilerin sürdürüleceği mesajını ve teminatını verdiği, bunları yaparken Avrupalı devletlerle sorunlarını büyük ölçüde geride bırakmanın avantajıyla Sovyetlere karşı daha müstakil ve kararlı bir dış politika takip etmeye başladığı tespit edilmiştir. Ayrıca iktisadı iş birliğinin geliştirildiği ve siyasi ilişkilerin büyük ölçüde yolunda olduğunun anlaşıldığı bu ziyaret sonucunda, Türk yetkililerin taraflar arasındaki bu yakınlaşmaya başka anlamlar yüklenmemesi için özellikle iki ülke arasındaki rejim ve anlayış farkına dikkat çektiği de ulaşılan bir başka sonuç olmuştur.