Afyonkarahisar İli Süt Sığırcılığı İşletmelerinde Karlılık Analizi ile İşletmelerde Karşılaşılan Üretim ve Pazarlama Sorunları

Abstract

Bu araştırma, Afyonkarahisar İli’nde süt sığırcılığı faaliyetiyle uğraşan işletmelerin karlılık analizleri yapılarak, işletmelerde ortaya çıkan üretim ve pazarlama sorunlarının araştırılması amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın materyali İl genelinde faaliyetini sürdüren “Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği”ne bağlı toplam 78 işletmeden elde edilmiştir. Söz konusu veriler 2006 Mayıs sonu itibariyle anket yoluyla sağlanan 1 yıllık üretim kayıtlarından oluşmaktadır. Tabakalı örnekleme yöntemiyle seçilen işletmelerden; 1-15 baş hayvana sahip 22 işletme küçük, 16-35 baş hayvana sahip 41 işletme orta, 36 ve üzeri baş hayvana sahip 15 işletme ise büyük ölçekli olarak sınıflandırılmıştır. İşletmelerin karlılık durumu, mali ve ekonomik rantabilite ile rantabilite faktörü rasyoları yardımıyla değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, işletmelerde maliyeti oluşturan masraf unsurları arasında, % 47,82 ile yem ilk sırayı almakta, bunu % 26,97 ile işçilik, % 7,84 ile amortismanlar, % 7,28 ile diğer (enerji+akaryakıt+yabancı sermaye faizi+diğer cari giderler) giderler, % 4,25 ile sağlık, % 3,25 ile bakım-onarım ve % 2,59 ile genel idare giderlerinin izlediği tespit edilmiştir.İşletmelerin toplam gelirleri arasında süt satış geliri % 52,68 ile ilk sırada yer almaktadır. Bunu % 40,83 ile envanter kıymet artışı, % 6,49 ile buzağı geliri izlemiştir. İşletmelerin ortalama mali rantabilitesi % -3,77; ekonomik rantabilitesi % -3,56 ve rantabilite faktörü % -22,40 olarak gerçekleşmiştir. Masraf-hasıla oranı(O/I) da 0,99 bulunmuştur. Mevcut koşullar altında gerek üretim maliyeti, gerekse rantabilite değerlerine göre en iyi işletme performansı büyük ölçekli işletmelerde belirlenmiştir. Araştırmada, işletmelerde yem girdisi kullanımındaki yetersizlikler, süt pazarlamasındaki oligopson piyasa yapısı ile örgütlenme ve finansman sorunları karlılığı engelleyen başlıca faktörler olarak tespit edilmiştir.

This investigation was carried out in order to determine dairy enterprises’s production and marketing problems by doing profitability analyse. With this aim, a questionnaire study has been conducted in 78 enterprises which related with Stock Cattle Breeders Community in Afyonkarahisar. This data include production records between May 2005 – May 2006. The enterprises were chosen by randomly sampling method that is identified 22 small which have 1-15 dairy cows, 41 medium which have 16-35 dairy cows and 15 large which have 36 and over dairy cows. The enterprises profitability status was estimated with financial and economic profitability and ratios of profitability factor. According to the finding results, cost factors, which consist cost, include firstly 47,82 % feed, after 26,97 % labour, 7,84 % amortization, 7,28 % other costs (energy+liquid fuel+foreign capital interest+other current costs), 4,25 % vets and meds, 3,25 % repair and maintenance, 2,59 % general management costs.Average income distribution observed in these enterprises were as follows; milk sales, inventory value increases, calf revenues, 52,68 %, 48,83 % and 6,49 % respectively. In the enterprises, it was founded that average financial rantability is -3,77 %, economic rantability is -3,56 % and rantability factor is -22,40 %. Returns to scale was 0,99. Under present condition, the best enterprises performance is determinated in the large ones, according to production costs and profitability valuation. In the research, insufficient of using feed input is fixated for the biggest factor that hinder the profitability is oligopsony market structure with organization and financing problem in the milk marketing.