Subakut gürültüye maruz bırakılan ratlarda l-lizinin anti-stres etkinliğinin araştırılması

Abstract

Sunulan araştırmada subakut gürültüye maruz bırakılan ratlarda L-lizinin anti-stres etkinliğinin belirlenmesi amaçlandı. Çalışma dört farklı grup; kontrol (Grup 1), beyaz gürültü (Grup 2), L-lizin (Grup 3) ve beyaz gürültü + L-lizin (Grup 4), üzerinde yürütüldü. Gürültü stresi ve L-lizinin etkisi; kortizol, glukoz, insülin, kolesterol, büyüme hormonu, beta-endorfin, prolaktin, malondialdehit, total oksidan, total antioksidan, alanin aminotransferaz, aspartat aminotransferaz, alkalen fosfataz, üre, kreatinin ve hemogram ölçümleri ile ortaya kondu. Yürütülen bu proje kapsamında; Grup 2’de yer alan ratlara 15 gün süreyle 100 dB beyaz gürültü uygulandı. Grup 3’e L-lizin ve Grup 4’e ise beyaz gürültü sonrası L-lizin verildi. Elde edilen verilerin değerlendirilmesinde tek yönlü varyans analizi ve çoklu karşılaştırma testleri kullanıldı. Elde edilen veriler, subakut gürültünün ratlarda yaygın bir sistemik stres yanıtı oluşturmaktan ziyade, hematolojik, renal ve bazı metabolik bazı parametreler üzerinde izlenebilen etkiler geliştirdiğini ortaya koydu. Bu araştırmada, gerçekleştirilen gruplar arası karşılaştırmada, başlıca; serum üre, kreatinin, kolesterol, WBC, RBC ve RDW_CV düzeylerinde istatistiksel açıdan önem arz eden bir fark tespit edilmiş olmakla birlikte, beyaz gürültü ile birlikte L-lizin uygulanan Grup 4’de; WBC değeri Grup 2 ile, RBC Grup 1 ve 3’le, RDW_CV Grup 3’le ve kreatinin Grup 1, üre ise Grup 2 ve 3’le benzerdi. Sadece serum kolesterol düzeyi Grup 4’de diğer tüm gruplara göre istatistiksel açıdan önem arz eden düzeyde düşük ölçüldü. Bununla birlikte, serum kortizol düzeyleri arasında gruplar arası istatistiksel açıdan önem arz eden bir fark ise tespit edilmedi. Yine gruplar arası karşılaştırmada, Grup 4’de; kortizol, insülin, TAS, HGB, HCT, MCHC, RDW_SD ve canlı ağırlık değerlerinde istatistiksel açıdan önem arz etmeyen, numerik bir azalma olduğu görüldü. Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında, subakut gürültünün; total lökosit (Grup2: 4,77.109±1,96.109) ve lenfosit (Grup 2: 3,66.109±1,62.109) düzeylerinde anlamlı bir düşüşe, granülosit fraksiyonunda (Grup2: 8,86.108±3,29.108) ise artışa yol açtığı saptandı. Yanı sıra, Grup 2’de; eritrosit sayısında anlamlı bir artış (8,76.1012±0,28.1012) ve MCV (Grup 2: 58,07±1,91) ve MCH (Grup 2: 18.10±0,68) gibi indekslerde ise istatistik açıdan önem arz eden bir düşüş (p<0,05) belirlendi. RDW_CV değerinde, kontrol grubu ile karşılaştırıldığında Grup 2’de gözlenen ve istatistiksel açıdan önem arz eden artış, gürültünün, olasılıkla, bir stresör olarak olarak eritropoiezisi etkileyebileceğine vurgu yapmaktadır. Biyokimyasal analiz sonuçları, kontrol grubu ile karşılaştırıldığında, subakut gürültü uygulanan Grup 2’de; üre (19,86±1,57) ve kreatinin (0,23±0,02) düzeylerinin anlamlı derecede düştüğünü (p<0,05), buna karşın karaciğer enzimleri (ALT, AST), hormonal stres belirteçleri (kortizol, prolaktin, büyüme hormonu vb.) ve oksidatif stres göstergeleri (TAS, TOS, MDA) açısından gruplar arasında istatistiksel yönden önem arz eden bir fark oluşmadığını (p>0,05) ortaya koydu. Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında, Grup 4’de kolesterol seviyesi istatistiksel açıdan önem arz eden düzeyde düşükken, kontrol grubu ile Grup 2 arasında istatistiksel açıdan önem arz eden bir fark belirlenmedi. Bununla birlikte Grup 2’de kolesterol düzeylerinde numerik bir artış olduğu görüldü. Öte yandan gruplar arası karşılaştırma sonuçları, serum kolesterol düzeyi açısından Grup 2 (beyaz gürültü) (36,43±5,83) ile Grup 4 (beyaz gürültü + L-lizin) (27.43±4.43) arasında istatistiksel açıdan önem arz eden bir fark ortaya koydu. Aynı zamanda, sunulan bu araştırmada serum kolesterol ile kortizol düzeyleri arasında pozitif yönlü anlamlı orta düzey bir korelasyonun (r=0,431; p<0,05) belirlenmesi, gürültü stresinin lipid metabolizması üzerindeki muhtemel etkisine vurgu yapmaktadır. Grup 1’e göre Grup 2’de kolesterol düzeylerinde belirlenen numerik artış ve yanı sıra Grup 2 ile karşılaştırıldığında L-lizinle tedavi edilen Grup 4’de belirlenen istatistiksel açıdan önem arz eden düşük kolesterol seviyelerinin; olasılıkla stres hormonlarının kolesterol tabanlı yapısı ve stres kaynaklı gelişen hemokonsantrasyon (RBC, HGB ve HCT artışı) ile ilişkili olabileceği değerlendirildi. Çalışma sonuçları; kortizol düzeylerinde gruplar arası istatistiksel açıdan önem arz eden bir fark tespit edilmemekle birlikte, bu durumun deneme süresince ilgili gruplarda devamlılık arz eden beyaz gürültü uygulamasının stresör etkisi ve buna bağlı olası habitüasyon fenomeni ile ilişkili olabileceğine vurgu yapmaktadır. Grup 4’de kolesterol düzeylerinde tespit edilen anlamlı azalma, L-lizin’in olası sempatik sinir sistemi aktivitesi ve yine olasılıkla hormonal stres yanıtını normalize ederek, stres kaynaklı kolesterol yükselmelerini sınırlayıcı bir etki göstermesinin muhtemel bir kanıtı olabilir. L-lizin uygulamasının, bu araştırmada ölçülen ve değerlendirilen parametreler yönünden, subakut gürültüye bağlı gelişen değişimi tamamen ortadan kaldırmamakla birlikte, sınırlı ve kısmi dengeleyici bir etki gösterebileceği, organizmanın subakut gürültü stresine karşı tahmin edilenden olasılıkla daha yüksek bir adaptasyon kapasitesine sahip olduğu, subakut nitelikteki maruziyette gürültü stresörüne karşı olasılıkla habituasyon geliştiği ve bu araştırmada değerlendirilen birçok parametrede olasılıkla bu nedenle değişim gözlenmediği, karaciğer fonksiyonunun ve stres parametrelerinin subakut gürültü ve L-lizin uygulamalarından istatistiki açıdan önem arz eden düzeyde etkilenmediği değerlendirildi. Gürültü ve L-lizin uygulamalarına bağlı serum üre, kreatinin, kolesterol ve bazı hematolojik parametrelerde kaydedilen değişimler ise dikkat çekici olarak değerlendirildi.

The present study aimed to determine the anti-stress effect of L-lysine in rats exposed to subacute noise. The study was conducted on four different groups: control (Group 1), white noise (Group 2), L-lysine (Group 3), and white noise + L-lysine (Group 4). The effects of noise stress and L-lysine were assessed by measuring cortisol, glucose, insulin, cholesterol, growth hormone, beta-endorphin, prolactin, malondialdehyde, total oxidant, total antioxidant, alanine aminotransferase, aspartate aminotransferase, alkaline phosphatase, urea, creatinine, and hemogram. Within the scope of this project, rats in Group 2 were exposed to 100 dB white noise for 15 days. Group 3 received L-lysine, and Group 4 received L-lysine after white noise exposure. One-way analysis of variance and multiple comparison tests were used to evaluate the obtained data. The data revealed that subacute noise developed effects that could be observed on hematological, renal, and some metabolic parameters rather than causing a widespread systemic stress response in rats. In this study, when comparing the groups, statistically significant differences were found mainly in serum urea, creatinine, cholesterol, WBC, RBC, and RDW_CV levels. However, in Group 4, which received L-lysine along with white noise, WBC value was similar to Group 2, RBC to Groups 1 and 3, RDW_CV to Group 3, creatinine to Group 1, and urea to Groups 2 and 3. Only serum cholesterol levels were statistically significantly lower in Group 4 compared to all other groups. However, no statistically significant difference was found between groups in serum cortisol levels. Again, in the intergroup comparison, a numerically lower but not statistically significant decrease was observed in cortisol, insulin, TAS, HGB, HCT, MCHC, RDW_SD, and live weight values in Group 4. Compared to the control group, subacute noise caused a significant decrease in total leukocytes (Group 2: 4.77 × 109 ± 1.96 × 109) and lymphocytes (Group 2: 3.66 × 109 ± 1.62 × 109) levels, as well as a significant decrease in granulocyte fraction (Group 2: 3.66 × 109 ± 1.62 × 109) levels. 109) and lymphocyte (Group 2: 3.66.109±1.62.109) levels, while causing an increase in the granulocyte fraction (Group 2: 8.86.108±3.29.108). Additionally, in Group 2, a significant increase in red blood cell count (8.76 × 1012 ± 0.28 × 1012) and indices such as MCV (Group 2: 58.07 ± 1.91) and MCH (Group 2: 18.10 ± 0.68) was observed. 1012) and a statistically significant decrease (p<0.05) in indices such as MCV (Group 2: 58.07±1.91) and MCH (Group 2: 18.10±0.68). The statistically significant increase in RDW_CV observed in Group 2 compared to the control group emphasizes that noise, as a potential stressor, may affect erythropoiesis. Biochemical analysis results showed that, compared to the control group, urea (19.86±1.57) and creatinine (0.23±0.02) levels decreased significantly (p<0.05) in Group 2, which was exposed to subacute noise. In contrast, liver enzymes (ALT, AST), hormonal stress markers (cortisol, prolactin, growth hormone, etc.), and oxidative stress indicators (TAS, TOS, MDA) showed no statistically significant difference between the groups (p>0.05). Compared to the control group, cholesterol levels were statistically significantly lower in Group 4, while no statistically significant difference was found between the control group and Group 2. However, a numerical increase in cholesterol levels was observed in Group 2. On the other hand, the results of the intergroup comparison revealed a statistically significant difference in serum cholesterol levels between Group 2 (white noise) (36.43±5.83) and Group 4 (white noise + L-lysine) (27.43±4.43). Furthermore, the determination of a positive, moderately significant correlation (r=0.431; p<0.05) between serum cholesterol and cortisol levels in this study highlights the potential effect of noise stress on lipid metabolism. The numerical increase in cholesterol levels observed in Group 2 compared to Group 1, as well as the statistically significant lower cholesterol levels observed in Group 4 treated with L-lysine compared to Group 2, were considered to be possibly related to the cholesterol-based structure of stress hormones and stress-induced hemoconcentration (increased RBC, HGB, and HCT) induced by stress. The study results emphasize that although no statistically significant difference in cortisol levels was detected between groups, this situation may be related to the stressor effect of continuous white noise exposure in the relevant groups during the trial period and the possible habituation phenomenon associated with it. The significant decrease in cholesterol levels observed in Group 4 may be a possible evidence of L-lysine's potential effect in limiting stress-induced cholesterol increases by normalizing the possible sympathetic nervous system activity and, again, possibly the hormonal stress response. The L-lysine application may show a limited and partial compensatory effect in terms of the parameters measured and evaluated in this study, without completely eliminating the changes developed due to subacute noise. This suggests that the organism may have a higher than expected adaptation capacity to subacute noise stress. Habituation to the noise stressor likely developed during subacute exposure, and changes were likely not observed in many parameters evaluated in this study for this reason. It was assessed that liver function and stress parameters were not affected to a statistically significant degree by subacute noise and L-lysine administration. Changes recorded in serum urea, creatinine, cholesterol, and some hematological parameters associated with noise and L-lysine administration were considered noteworthy.