“Tur-” Yardımcı Fiilinin Kullanımı Hakkında

Abstract

Eski Türkçe döneminden günümüzdeki yaşayan Türk yazı dillerine kadar farklı yapı ve işlevleriyle kullanılagelen bu gramer şekli, Türk dilinin temel yardımcı fiillerinden birisi olmuştur. Bu yapının işlevleri arasında bildirme şekilleri, kipler, tasvir fiilleri ve deyimleşmiş ifadeler bulunur. “ tur- ” fiiliyle “ - ur ” geniş zaman ekinin bir araya gelmesinden oluşan bu yapı, zaman içerisinde sonundaki geniş zaman ekini kaybetmiştir. Buna rağmen yaşayan bazı Türk yazı dillerinde bu haliyle de kullanımına devam edilmektedir. Genellikle, kendisinden önceki zarf-fiil ekleriyle kip çekimi, tasvir fiili ve deyimleşmiş ifade bildiren bu yapı, isimlerden sonra gelerek bildirme işlevi görmektedir. Türk dilinin tarihî ve yaşayan dönemlerinin tamamında görülen tur- yardımcı fiili, Türkiye Türkçesi yazı dili ve Anadolu ağızlarında yaşamaya devam etmektedir.

This grammar type, which has been used from Ancient Turkish period to today’s living Turkish vvritten languages, has become one of the fundamental auxiliary verbs of Turkish language. Among the fiınctions of this form, copula types, moods, description verbs and phrasal expressions are found. To be formed by combination of the verb “tur-” and present tense suffix “-ur”, this form has lost the present tense suffıx in time. Though, this type of usage stili continues in some Turkish living written languages. Generally, stating mood inflection together with the preceding adverb-verb prefixes, description verb and phrasal expression, this form fiınctions as copula by coming after nouns. As can be seen in the ali periods of historical and living Turkish language, auxiliary verb “-tur” has being seen in Turkey Turkish vvritten language and Anatolian dialect.