Günümüzde üretilen Bayat ve Emirdağ kilim örneklerinde motifler ve anlamları

Abstract

Türk- İslam sanatlarının gündelik hayata yansıyan yanlarından birini de el dokumaları oluşturur. El dokumalarından biri olan kilimler sadece bir el sanatı ürünü değil, aynı zamanda toplumun inançlarını, geleneklerini ve sanat anlayışlarını yansıtan bir ifade biçimidir. Araştırmada Bayat ve Emirdağ yörelerine ait kilim örnekleri ele alınmıştır. Afyonkarahisar, özellikle Bayat ve Emirdağ yöreleri Orta Asya’dan Anadolu’ya taşınan geleneksel Türk dokuma sanatının zengin motif ve desen çeşitliliğini yansıtan önemli merkezlerdendir. Araştırmada, Bayat ve Emirdağ kilimlerinin tarihi, kültürel ve sanatsal özellikleri incelenmiş, motiflerin anlam dünyası, kompozisyon özellikleri ve estetik değerleri ortaya konulmuştur. Ayrıca bu kilim dokumalarda kullanılan motiflerin sembolik anlamları ve bölge halkının kültürel kimliği ile ilişkileri değerlendirilmiştir. Araştırmada Bayat ve Emirdağ kilimlerinde, kullanılan renk, iplik ve desenler de incelenmiştir. Bu bağlamda, Bayat ve Emirdağ kilim motiflerinin geleneksel Türk- İslam sanatlarındaki yerini koruyarak günümüz sanat ve tasarım dünyasına da ilham kaynağı olabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Tez, bu değerli dokuma örneklerinin kültürel miras olarak korunması ve gelecek nesillere aktarılması için öneriler sunmaktadır.

One of the aspects of Turkish-Islamic arts that reflects everyday life is handwoven textiles. Among these handwoven items, kilims are not only a product of art but also a form of expression that reflects the beliefs, traditions, and artistic perspectives of a community at a given time. In this study, examples of kilims from the Bayat and Emirdağ regions have been examined. Afyonkarahisar, especially the Bayat and Emirdağ regions, is one of the significant centers that reflect the rich motif and pattern diversity of traditional Turkish weaving art, which has been transferred from Central Asia to Anatolia.In the study, the historical, cultural, and artistic characteristics of Bayat and Emirdağ kilims were analyzed, revealing the semantic world of the motifs, their compositional features, and aesthetic values. Furthermore, the symbolic meanings of the motifs used in these kilims and their cultural significance to the local community were determined.The study also examined the differences in motif usage, colors, patterns, yarn, and weaving techniques between Bayat and Emirdağ kilims. In this context, it was concluded that the traditional role of kilim motifs within Turkish-Islamic arts could continue to inspire contemporary art and design. This thesis aims to provide suggestions for preserving these valuable weaving examples as cultural heritage and transferring them to future generations.