Ignaz Goldziher’in müslümanlara yaklaşımındaki tutarsızlıklar üzerine bir değerlendirme

Abstract

Ignaz Goldziher, Batı dünyasında İslâm araştırmalarının üstadı kabul edilen, çalışmalarıyla Müslüman ve Batılı araştırmacıları etkileyen bir ilim insanıdır. O, bazı Müslümanlara haksız ithamlarda bulunurken bazılarını övmüş, bu durum, Müslümanlara karşı tutarsız davranışlar sergilediği düşüncesini akıllara getirmiştir. Makalenin yazılma sebebi Goldziher’in bu tavrının arkasında yatan nedenleri araştırmaktır. Tespit edebildiğimiz kadarıyla Goldziher’in İslâm, Kur’ân, Hz. Muhammed ve hadislere yaklaşımında ilmî tarafsızlığını yitirdiğine yönelik çalışmalar olduğu halde Müslümanlara karşı tutarsızlıklarını inceleyen bir araştırma mevcut değildir. Hem bu boşluğu doldurmak hem de onun doğru tanıtılmasına katkı sunmak amacıyla bu makale yazılmış, ağırlıklı olarak Muhammedanische Studien (İslâm Kültür Araştırmaları) adlı kitabı ile onun hakkında yapılan araştırmalardan faydalanılmıştır. Makale, Goldziher’in Müslümanlara karşı sergilediği bu tavrın sebeplerini araştırmakla sınırlandırılmış, çalışmanın hacmini zorlamamak amacıyla sınırlı sayıdaki örnekle iktifa edilmiştir. Makalede veri toplama ve analiz yöntemi kullanılmıştır. Makalenin sonunda Goldziher’in tezlerinin önünde engel gördüğü Müslümanlara haksız ithamlarda bulunduğu, hedeflerine ulaşmak için kullanabileceklerini ise methettiği, ilkeli, tutarlı ve dürüst bir yaklaşım içinde olmadığı sonucuna varılmıştır.