İş stresinin tükenmişlik üzerindeki etkisi ve psikolojik dayanıklılığın aracı rolü: İtfaiye çalışanları üzerine bir araştırma

Abstract

Günümüz çalışma yaşamında stres, örgütsel yapılar içinde çalışan bireylerin karşılaştığı en yaygın psikososyal sorunlardan biridir. Özellikle yüksek risk, belirsizlik ve zaman baskısının yoğun olduğu meslek gruplarında iş stresi, çalışanların hem ruhsal hem de fiziksel sağlığını olumsuz etkileyerek tükenmişliğe neden olabilmektedir. Bununla birlikte yüksek psikolojik dayanıklılığa sahip çalışanlar, stresli durumlarla daha sağlıklı baş edebilmekte ve tükenmişlik geliştirme riskleri azalabilmektedir. Bu çalışma, itfaiye çalışanlarının iş stresine verdikleri tepkilerin tükenmişlik düzeyleri üzerindeki etkisini ve psikolojik dayanıklılığın bu ilişkideki aracı rolünü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Ege Bölgesi'nde görev yapan 500 itfaiye personeli üzerinde yürütülen bu araştırma, nicel yöntemle gerçekleştirilmiş ve veriler anket yöntemiyle toplanmıştır. Bulgular, itfaiye çalışanlarının iş stresi ile tükenmişlik düzeyleri arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğunu, iş stresi arttıkça tükenmişlik düzeyinin de arttığını göstermiştir. Ayrıca, psikolojik dayanıklılık düzeyi arttıkça tükenmişlik düzeyinde azalma olduğu; aracı değişken olan psikolojik dayanıklılığın, iş stresinin tükenmişlik üzerindeki etkisini azalttığı tespit edilmiştir. Araştırmada itfaiye çalışanlarının tükenmişlik düzeylerinin yaşa, kadro unvanına, çalışılan ile göre farklılık gösterdiği buna karşın görev süresi, eğitim düzeyi, cinsiyet ve medeni duruma göre anlamlı bir farklılık göstermediği saptanmıştır.

In today's working life, stress is one of the most common psychosocial problems faced by individuals working in organizational structures. Especially in occupational groups where high risk, uncertainty and time pressure are intense, job stress can negatively affect both the mental and physical health of employees and cause burnout. However, employees with high psychological resilience can cope with stressful situations more healthily and their risk of developing burnout can be reduced. This study aims to reveal the effect of firefighters' reactions to job stress on their burnout levels and the mediating role of psychological resilience in this relationship. This research, conducted on 500 firefighters working in the Aegean Region, was conducted using a quantitative method and data were collected using a survey method. The findings showed that there was a positive and significant relationship between job stress and burnout levels of firefighters, and that as job stress increased, the burnout level also increased. In addition, it was determined that as the level of psychological resilience increased, the burnout level decreased; the mediating variable, psychological resilience, reduced the effect of job stress on burnout. In the study, it was determined that the burnout levels of firefighters differed according to age, position title, and province of employment, but there was no significant difference according to length of service, education level, gender, and marital status.