Kamu çalışanlarının yapay zekâ okuryazarlığı, farkındalığı ve kaygısı: Afyonkarahisar ili örnekleminde bir aracılık modeli

Abstract

Bu araştırmada kamu çalışanlarının yapay zekâ okuryazarlığı, farkındalığı ve kaygısı düzeylerinin belirlenmesi ve bu üç yapı arasındaki ilişkilerin bir aracılık modeli çerçevesinde sınanması amaçlanmıştır. Kesitsel ilişkisel tarama deseninde yürütülen araştırmanın örneklemini Afyonkarahisar il merkezi ve ilçelerindeki kamu kurumlarında görev yapan 340 katılımcı oluşturmuştur. Veriler MAILS, YAZFO ve YZK ölçekleriyle toplanmış; analizlerde betimsel ve çıkarımsal istatistikler ile PROCESS makro Model 4 kullanılmıştır. Ölçeklerin yapı geçerliği doğrulayıcı faktör analiziyle sınanmış ve desteklenmiştir. Katılımcıların okuryazarlık düzeyleri orta-yüksek; farkındalık ve kaygı düzeyleri orta-üstüdür. Okuryazarlık ile farkındalık arasında güçlü pozitif, okuryazarlık ile kaygı arasında zayıf negatif ilişki bulunmuş; farkındalık ile kaygı arasındaki ilişki anlamlı çıkmamıştır. Aracılık analizinde okuryazarlığın kaygı üzerindeki doğrudan etkisi anlamlıyken, dolaylı etkiye ilişkin bootstrap güven aralığı sıfırı içerdiğinden aracılık etkisi desteklenmemiştir. Kesitsel desen nedeniyle bulgulara nedensel anlam yüklenmemiştir.This study aims to determine the levels of AI literacy, awareness and anxiety among public employees and to test the relationships among these three constructs within a mediation model. Using a cross-sectional correlational survey design, the sample consisted of 340 participants working in public institutions in the city center and districts of Afyonkarahisar, Türkiye. Data were collected with the MAILS, YAZFO and AIAS scales; descriptive and inferential statistics and PROCESS macro Model 4 were used in the analyses. The construct validity of the scales was tested through confirmatory factor analysis and supported. Participants' literacy levels were moderate-to-high, while awareness and anxiety levels were moderate-to-upper. A strong positive relationship was found between literacy and awareness, a weak negative one between literacy and anxiety, while the awareness–anxiety relationship was not significant. In the mediation analysis, the direct effect of literacy on anxiety was significant, but the mediation effect was not supported since the bootstrap confidence interval for the indirect effect included zero. Given the cross-sectional design, no causal meaning is attributed to the findings.