Ağaç ve çiçeklerle ilgili Kazan Tatar halk inanışları

Abstract

Hayatı anlamlandırma ve geleceği öğrenme isteği insanlık tarihinin daima önemli konularından biri olmuştur. Söz konusu çaba ve isteğin halk tarafından inançlara dayandırıldığı görülmektedir. Toplumların inanışları ise sözlü kültür ürünleri vasıtasıyla günümüze kadar ulaşmıştır. Toplumsal açıdan düzeni tesis etmek, gruba aidiyeti artırmak, bireysel olarak ise yaşam koşulları karşısında psikolojik dayanıklılık sağlamak ve umut vermek gibi işlevleri olduğu görülen inanışlar, mensup olduğu toplumu pek çok açıdan etkilemektedir. Çalışmada, Tatar sözlü geleneğinin ana kaynaklarından Tatar Ḫalıḳ İcatı serisinin Mekaller hem Eytı̇̆mner cildindeki inanışlar ve Tatar Mifları kitabının ikinci cildinde yer alan ağaç ve çiçeklerle ilgili yuramışlar (yorumları) ele alınmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi ve betimsel analiz yöntemlerinden yararlanılan bu çalışmada Tatar Türklerinin ekolojik çevreyle kurdukları köklü bağlar mitik temelleriyle birlikte incelenmiştir. Elde edilen malzemeler çerçevesinde, Tatar Türklerinin geçmişten bugüne yaşamını ve gelişimini sürdürürken tabiatın tüm unsurlarıyla etkileşim halinde olduğu görülmektedir. Bu bağlamda ağaç ve çiçekler vasıtasıyla hayatın hangi yönüne dair umut geliştirdikleri veya korkulardan kaçındıkları ortaya konmuştur. Sonuç olarak Tatar halk hayatında doğanın tarih boyunca edinilen tecrübe ve inançlar temelinde önemli bir yeri olduğu anlaşılmaktadır. Ardıç, kayın, üvez, kavak ve mersin ağaçları ve çeşitli çiçeklerle ilgili inanışlar, yaşamda olumsuz olandan kaçınma veya korunma işlevlerini öne çıkarırken, yuramışların hayatın temel alanlarında yol göstericilik yaptığı tespit edilmiştir.

The desire to make sense of life and to understand the future has always been one of the central themes of human history. It is known that people have this effort and desire in their beliefs. The beliefs of societies have been passed down to the present day through oral cultural products. Beliefs, which are seen to have functions such as establishing social order, reinforcing group belonging, providing psychological resilience in the face of individual living conditions, and offering hope, affect society in many ways. This study examines the beliefs found in the volume "Mekaller hem Eytı̇̆mner" of the "Tatar Ḫalıḳ İcatı" series—one of the primary sources of the Tatar oral tradition—as well as the "yuramışlar" (interpretations) regarding trees and flowers included in the second volume of the book "Tatar Mifları.". This research, employing a qualitative approach and utilizing document analysis and descriptive analysis methods, examines the deep-rooted connections that Tatar Turks have with their ecological environment, along with their mythical foundations. Based on the findings, it is observed that Tatar Turks have interacted with nature throughout their lives and development from the past to the present. In this context, it has been revealed how they develop hope or avoid fears regarding various aspects of life through trees and flowers. It is understood that nature has an important place in Tatar folk life, based on experiences and beliefs acquired throughout history. Beliefs related to juniper, beech, rowan, poplar, and myrtle trees, and various flowers, highlight their functions of avoiding or protecting against negativity in life, while it has been determined that these yuramışlar provide guidance in fundamental areas of life.