Tarihi ve güncel hava fotoğrafları kullanarak fotogrametrik yöntemle değişim analizi

Abstract

Mekânsal yapılar; doğal süreçler, insan faaliyetleri ve afet etkileri sonucunda değişmektedir. Bu değişimin nicel olarak izlenebilmesi, özellikle kentsel büyüme ve afet sonrası yapısal kayıpların doğru değerlendirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Malatya ili Yeşilyurt ilçesi Bostanbaşı Mahallesi’ne ait bir alanda 1976-2024 yılları arasında meydana gelen mekânsal ve yapısal değişimlerin analog ve sayısal hava fotoğraflarından, fotogrametrik yöntemle üretilen Sayısal Yüzey Modelleri (SYM) kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma alanı, uzun yıllara yayılan kentsel dönüşümü ve 6 Şubat 2023 depremi sonrası ortaya çıkan yıkımı kapsadığı için seçilmiştir. Çalışma kapsamında Harita Genel Müdürlüğü (HGM)’nden temin edilen 1976 yılına ait analog hava fotoğrafları ile 2020, 2023 ve 2024 yıllarına ait sayısal hava fotoğrafları kullanılmış ve her yıl için SYM üretilmiştir. Üretilen SYM modelleri arasındaki yükseklik farkları; Matlab ortamında geliştirilen bir algoritma ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda 1976-2023 yılları arasında bölgede belirgin bir yapılaşma olduğu ancak depremin etkisi ile bu yapıların bazılarının yıkıldığı tespit edilmiş ve elde edilen bulgular, resmi yıkım verileri ile karşılaştırılmış ve sonuçların doğruluğu değerlendirilmiştir.

Spatial structures change over time as a result of natural processes, human activities, and disaster impacts. The quantitative monitoring of these changes is of great importance, particularly for the accurate assessment of urban growth and structural losses following disasters. In this study, spatial and structural changes that occurred between 1976 and 2024 in an area located in Bostanbaşı Neighborhood, Yeşilyurt District of Malatya Province, were analyzed using Digital Surface Models (DSMs) produced by photogrammetric methods from analog and digital aerial photographs The study area was selected as it includes long-term urban transformation and the demolition that occurred following the February 6, 2023 earthquake. Within the scope of the study, analog aerial photographs from 1976 and digital aerial photographs from 2020, 2023, and 2024, obtained from the General Directorate of Mapping (HGM), were used, and a Digital Surface Model (DSM) was generated for each year. The elevation differences between the generated Digital Surface Models (DSMs) were analyzed using an algorithm developed in the MATLAB environment. The analysis revealed that significant urban development occurred in the region between 1976 and 2023; however, due to the impact of the earthquake, some of these structures were demolished. The findings obtained from the analysis were compared with official demolition records, and the accuracy of the results was evaluated.